Historia Muzeum

Pomysł założenia Muzeum Powiatu Ostrzeszowskiego wysunął w 1931 roku Dyrektor Gimnazjum Miejskiego w Ostrzeszowie – Stanisław Czernik.

Jego myśl kontynuował Władysław Golus, pracownik magistratu w Ostrzeszowie, który we własnym mieszkaniu gromadził pamiątki historyczne z Ziemi Ostrzeszowskiej i od 1958 r. urządzał wystawy, aby mieszkańcom miasta przybliżać dzieje regionu.

W 1965 r. zbieracz przekazał zgromadzone muzealia miastu  i dzięki staraniom Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Ostrzeszowskiej utworzono Izbę Pamiątek Historycznych, otwartą 23.05.1965r. Od 1 stycznia 1966 r. miasto przejęło koszty utrzymania Izby.   

Następnie w połowie 1968 r. zbiory przeniesiono do odnowionych pomieszczeń na II piętrze ratusza i 28 czerwca 1969 r. zapoczątkowano działalność Muzeum Regionalnego w Ostrzeszowie, nad którym merytoryczną opiekę sprawowało Muzeum Narodowe w Poznaniu.

W końcu 1971 roku, po śmierci Władysława Golusa obowiązki kustosza objął emerytowany dyrektor L.O. Józef Michlik, który pracował w Muzeum do 1981 r. W tym czasie kilkakrotnie zmieniano lokalizację zbiorów muzealnych i ostatecznie w listopadzie 1979 roku przystąpiono do urządzania sal ekspozycyjnych na parterze ratusza powierzając kierowanie instytucją Józefowi Janasowi. Dzięki jego operatywności oraz zaangażowaniu miejscowych władz, zakładów pracy i wielu działaczy zrzeszonych w Sekcji Modernizacji Muzeum powstały 4 pomieszczenia, w których eksponowano wystawy stałe oraz 3 mniejsze pełniące funkcje magazynowo – biurowe. Wystawy czasowe prezentowano w piwnicach zameczku kazimierzowskiego. Niska temperatura i wilgoć przyczyniły się do rezygnacji z wystaw w tych, mających wspaniałą atmosferę pomieszczeniach.

U schyłku lat 80-tych, dzięki przychylności władz zwiększono powierzchnię magazynową i wystawową Muzeum, zaadaptowane zostały pomieszczenia strychowe na II piętrze ratusza, udało się również doposażyć muzeum w sprzęt wystawienniczy. Początek lat 90-tych upłynął pod hasłem remontów, udoskonaleń i całkowitej zmiany wystaw. Dysponując salami ekspozycyjnymi o powierzchni 230 m2 organizujemy wystawy ukazujące fragmenty historii Ziemi Ostrzeszowskiej, prezentujemy dorobek artystyczny ludzi wywodzących się z tej Ziemi, eksponujemy także wystawy sprowadzane z innych muzeów. W 1992 roku muzeum zostało włączone jako jeden z działów w strukturę Ostrzeszowskiego Centrum Kultury.

W 1995 roku rozpoczęta została działalność wydawnicza. Na podstawie opracowań Władysława Golusa ukazały się Baśnie i legendy ostrzeszowskie oraz Ziemia Ostrzeszowska w baśniach i legendach  (z ilustracjami Edwarda Haladyna). Ponadto Piotra Podkowy Antoni Serbeński; Józefa Janasa: Gimnazjum i Liceum Zgromadzenia Sióstr Najśw. Rodziny z Nazaretu, Dom Niepokalanego Serca Maryi… , Powstanie Wielkopolskie na Ziemi Ostrzeszowskiej, Organizacje powstańcze na Ziemi Ostrzeszowskiej 1919-1990, a także kalendarze:

• 2006 r.-  Ostrzeszów w fotografii Władysława Grafa
• 2007 r.- Ostrzeszowskie impresje (z reprodukcjami obrazów Antoniego Serbeńskiego)
• 2008 r. – grafiki Edwarda Haladyna

W dorobku Muzeum znalazł się również zestaw pocztówek z reprodukcjami obrazów A. Serbeńskiego, broszury: Antoni Serbeński – spotkanie po latach , Antoni Serbeński – wiosna maj … Ta ostatnia była załącznikiem do tak samo zatytułowanego filmu biograficznego poświęconego Artyście. Staraniem Muzeum ukazał się album zawierający 250 obrazów ze zbiorów muzealnych i prywatnych pt. ANTONI SERBEŃSKI 1886-1957  malarstwo, rysunek, grafika.

W dyspozycji Muzeum znajduje się ponad 100 matryc zeszytów ostrzeszowskich Władysława Grafa, opisujących wycinkowo różne zagadnienia z dziejów Ziemi Ostrzeszowskiej i mieszkających tu ludzi.

W dniu 3 października 2002 r. uchwałą Rady Miejskiej muzeum nadano imię założyciela – Władysława Golusa.

W maju 2007 r. minęło 25 lat owocnej współpracy Muzeum Regionalnego w Ostrzeszowie z człowiekiem, dzięki któremu w Ostrzeszowie może być prezentowana wystawa „Oficerowie norwescy w oflagu XXI C”. Wyrazem wdzięczności za działalność, która na trwałe wpisała się w dzieje Ziemi Ostrzeszowskiej było wyróżnienie Pana Eyvinda Grunta medalem „Za Zasługi dla Miasta i Gminy Ostrzeszów” w 2006 r. Podsumowaniem długoletniego współdziałania Muzeum Regionalnego w Ostrzeszowie z norweskim środowiskiem kombatanckim było zorganizowanie w dniach 29 czerwca – 1 lipca 2007 r. cyklu imprez pod hasłem „Norwesko – ostrzeszowskie jubileusze”  które zaszczycili swoja obecnością Jens Stoltenberg – Premier Królestwa Norwegii, przedstawiciele Rządu, Ambasady, weterani oraz liczni potomkowie więźniów oflagu XXI C. Eyvind Grundt rozstał się z doczesnością w sierpniu 2012 r., ale pamięć o nim jest nadal żywa i właśnie jemu poświęcona jest wystawa znajdująca się pod ratuszowym zegarem.

Obecnie w zbiorach jest ponad 9.600  eksponatów w działach historii, archeologii, etnografii, sztuki i numizmatyki. Większość to dary od mieszkańców Ostrzeszowa, ludzi stąd pochodzących lub takich, których życiowe drogi połączyły z naszym miastem. Ciekawsze nabytki na przestrzeni lat  to:

• kolekcja obrazów Antoniego Serbeńskiego,
• eksponaty dotyczące jeńców norweskich,
• dary Ignacego Mosia prezentowane na wystawie stałej,
• judaika: jad -pałeczka z zakończeniem w kształcie dłoni, służąca do wskazywania tekstu w czasie czytania Tory i kubek używany w czasie rozpoczęcia uroczystości szabasowych,
• dekoracyjne kafle z ostrzeszowskiej Fabryki Kafli Niera ,
• skórzany hełm strażacki,
• archiwum fotograficzne Czesława Bojszczaka,
• matryce linorytów Edwarda Haladyna,
• zestaw mebli kuchennych …

Wiodące kolekcje to:

1. Twórczość Antoniego Serbeńskiego, absolwenta Krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, który na wykonanych różnymi technikami obrazach utrwalił urokliwe zakątki południowej Wielkopolski. Poza stałą wystawą malarstwa, rysunku i grafiki na II piętrze ratusza w dorobku Muzeum jest  Digitalizacja obrazów Antoniego Serbeńskiego ze zbiorów muzealnych i prywatnych, zawierająca 120 obrazów (dostępna na stronie https://ock-ostrzeszow.pl/serbe-ski-digitalizacja) oraz wymienione wcześniej wydawnictwo albumowe.
2. Dokumenty, fotografie, sztandary z czasu Powstania Wielkopolskiego, a także wydawnictwa i odznaczenia z tego okresu. Eksponaty o tematyce powstańczej prezentowane są na wystawach upamiętniających rocznice zwycięskiego zrywu narodowo – wyzwoleńczego.
3. Zbiór dokumentów, fotografii, umundurowania, odznaczeń z czasu II wojny światowej. Znaczną jego część stanowią pamiątki dotyczące norweskich oficerów więzionych w oflagu XXIC od sierpnia 1943 r. do stycznia 1945 r. eksponowane od 1996 roku na wystawie stałej.

Patron

Urodził się 16 czerwca 1900 r. w Ostrzeszowie, był synem Antoniego (rolnika) i Józefy z Blewąsków (gospodyni domowej). Po ukończeniu ostrzeszowskiej szkoły podstawowej kontynuował naukę w szkole prywatnej oraz na zawodowych kursach dokształcających w Poznaniu i w Warszawie, był uczniem w biurze adwokackim w Ostrzeszowie. Z uwagi na inwalidztwo spowodowane złamaniem szyjki kości udowej nie został powołany do służby wojskowej, brał jednak aktywny udział w przygotowaniu powstania wielkopolskiego – ochotniczo pełnił służbę przy rozbrajaniu żandarmerii niemieckiej oraz wypieraniu Grenschutzu z Ostrzeszowa w l. 1918-19. Następnie został oddelegowany Radę Ludową do przejmowania administracji z rąk niemieckich. W latach 1919-1929 był asystentem i sekretarzem w Zarządzie Miejskim w Ostrzeszowie, później pracował jako sekretarz w Wydziale Powiatowym, a od 1932 r. jako inspektor powiatowy w Kępnie. Po napaści niemieckiego agresora na ziemie polskie uchodzi wraz z rodziną w głąb kraju, po czterech tygodniach wraca do Kępna, gdzie zostaje aresztowany i po zwolnieniu zobowiązany jest do codziennego zgłaszania się na policji. W dniu 1 listopada 1939 rodzina Golusów zostaje wysiedlona z Kępna i przenosi się do rodziny w Ostrzeszowie, gdzie zajmuje się organizowaniem pomocy dla wysiedlonej ludności oraz jeńców wojennych różnych narodowości, zwożonych masowo do ostrzeszowskich obozów jenieckich. W styczniu 1940 r. wstępując do AK rozpoczyna działalność w ruchu oporu pod pseudonimem „Janusz”; zawodowo pracował wtedy w biurze tartaku w Ostrzeszowie. 30 maja 1944 r. został aresztowany przez gestapo i osadzony w obozie w Łodzi, po ucieczce w trakcie ewakuacji obozu w styczniu 1945 r. wrócił do Ostrzeszowa i pracował kolejno jako: inspektor samorządowy Prezydium Pow. Rady Narodowej w Kępnie, Zrzeszeniu Prywatnych Właścicieli Nieruchomości /tamże/, a następnie w Ostrzeszowie był intendentem w Szpitalu Powiatowym, pracownikiem umysłowym w Banku Spółdzielczym i Spółdzielni Mleczarskiej, kierownikiem Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Prezydium Pow. Rady Narodowej. W 1958 r. przeszedł na emeryturę. Był odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Złotym Krzyżem Zasługi oraz Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym. Poza pracą zawodową angażował się w działalność społeczną: od 1918 r. był członkiem Towarzystwa Młodzieży Polskiej, w 1921 r. – współzałożycielem Chóru Męskiego „Dzwon”. W okresie międzywojennym obok M. Malinowskiego i St. Sarnowskiego reżyserował przedstawienia amatorskiego ruchu teatralnego – m.in. „Betlejem polskie” Lucjana Rydla. Był w gronie założycieli Towarzystwa Przyjaciół Ostrzeszowa i pełnił funkcję jego prezesa. Dużo pisał o swoim rodzinnym mieście i jego okolicach, zebrane materiały wykorzystywał w pogadankach emitowanych przez lokalny radiowęzeł oraz w wydawnictwach książkowych, których był autorem lub współautorem. Drukiem ukazały się: „Ostrzeszów – przeszłość i teraźniejszość” – w 1969 r., „Baśnie i legendy ostrzeszowskie” – 1994 r., „Ziemia ostrzeszowska w baśniach legendach” – 2003 r. Z wielu Jego opracowań korzystali twórcy późniejszych publikacji, a także uczniowie i studenci, którym zawarte w nich wiadomości w dalszym ciągu są pomocne w poznawaniu historii Ziemi Ostrzeszowskiej. Gromadził numizmaty, eksponaty historyczne, artystyczne, oraz wydawnictwa książkowe dotyczące dziejów regionu. W 1965 roku przekazał władzom miasta swoje zbiory, dając początek ostrzeszowskiemu muzeum. Był jego pierwszym kierownikiem oraz organizatorem wystaw artystycznych i historycznych. Wiodącą częścią zbioru jest kolekcja numizmatów, z których najstarsze datowane są na pierwszą połowę XVII wieku. Zmarł 5 października 1971 r.